Yapay Zeka ile Dertleşmek Terapi Değildir: Dijital Sohbetin Psikolojik Riskleri

İYİ PSİKOLOG / İSTANBUL, TÜRKİYE

Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri’nden Uzm. Klinik Psikolog Merve Öz, son dönemde yapay zekayla kurulan duygusal bağların terapi seanslarının yerini tutamayacağını vurguladı. Öz, yapay zekanın empati kuramayan, yüzleştirme yapamayan ve etik sorumluluk taşımayan bir sistem olduğunu belirterek, ruhsal destek arayışında olan bireylerin mutlaka uzman terapistlere başvurması gerektiğini söyledi.

Empati Simülasyonu Gerçek Bağ Yerine Geçemez

Yapay zekanın empatiyi yalnızca simüle edebildiğini belirten Psikolog Merve Öz, “Yapay zekanın bir kalbi, içgörüsü ya da duygusal zekâsı yok. Terapistler ise ses tonu, beden dili gibi ince sinyalleri okuyarak kişinin iç dünyasına ulaşabilir. Bu bağlamda yapay zeka ile kurulan iletişim, gerçek bir terapi ilişkisi değildir” dedi.

Kişiyi Yüzleştirmez, Haklı Hissettirir

Psikoterapinin temel amaçlarından biri bireyin kendisiyle yüzleşmesini sağlamakken, yapay zekanın genellikle kişinin duymak istediği yanıtları verdiğini ifade eden Öz, “Yapay zeka sizi rahatlatabilir ama sizi dönüştüremez. Oysa terapi, kişinin olaylara farklı bir bakış açısı kazanmasını sağlar” şeklinde konuştu.

Veri Güvenliği ve Etik Riskler Göz Ardı Edilmemeli

Terapilerin gizlilik ilkesiyle yürütüldüğünü hatırlatan Öz, yapay zeka sistemlerinin büyük miktarda veri işlediğini ve bu verilerin kötüye kullanılma riskinin bulunduğunu belirtti. “Ruh sağlığına dair hassas bilgilerin işlenmesi, saklanması ve paylaşımı ciddi etik sorunlar doğurabilir. Yapay zeka bu konuda güvenli bir alan sunamaz” dedi.

Terapötik Bağ Kurulamıyor

Terapist ile danışan arasında kurulan güven ilişkisi, iyileşme sürecinin temelini oluşturuyor. Öz, “Yapay zeka aktif dinleme yapamaz, duyguları yansıtamaz, yanlış anlamaları düzeltemez. Bu nedenle bireyin içsel dünyasına nüfuz edemez. Terapideki bağ, yapay zekayla kurulamaz” ifadelerini kullandı.

Kriz Anlarında Müdahale Yetisi Yok

Majör depresyon, kişilik bozuklukları, travma ve intihar düşünceleri gibi durumlarda yapay zekanın yetersiz kaldığını vurgulayan Öz, “Terapistler bu gibi durumlarda etik kararlar alır, destek kaynaklarına yönlendirir. Yapay zeka ise bu tür müdahaleleri yapamaz ve yapmamalıdır” dedi.

Yasal ve Etik Sorumluluk Taşımaz

Terapistlerin meslek etiğine ve yasal denetime tabi olduğunu hatırlatan Öz, “Yapay zeka hata yaptığında hiçbir yasal sorumluluk taşımaz. Oysa terapi güvenli ve etik bir ortamda gerçekleşmelidir. Bu ortamı yapay zeka sağlayamaz” dedi.

Dijital Sohbet Bağımlılığa ve Yalancı Rahatlamaya Yol Açabilir

Yapay zekayla sürekli sohbet etmenin bazı psikolojik riskler doğurabileceğini belirten Öz, “Kişi ‘Yapay zeka beni anlıyor, insanlara ihtiyacım yok’ gibi bir düşünceye kapılabilir. Bu yalnızlığı derinleştirir. Ayrıca kişi konuşunca rahatladığını sanabilir ama sorun içeride büyümeye devam edebilir. Bu da yalancı bir rahatlama yaratır” dedi.

Öz, yapay zekaya sürekli fikir danışmanın özgün düşünme becerilerini köreltebileceğini ve zamanla bağımlılığa dönüşebileceğini belirterek, “Duygusal iyileşme insanlar arası ilişkilerle gerçekleşir. Yapay zeka bu süreci destekleyemez” uyarısında bulundu.

www.iyipsikolog.com