Çocuklarda diş sıkma uykuda stres ve sağlık sorunlarını gösterebilir

Bilge Türk | İyi Psikolog
ANKARA, TÜRKİYE — Çocuklarda uyku sırasında görülen diş sıkma ve diş gıcırdatma, yalnızca ağız sağlığıyla değil; uyku kalitesi, stres ve bazı sağlık sorunlarıyla da ilişkili olabilir.

Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Fikret İşbilir, çocuklarda görülen diş sıkmanın farklı nedenlere bağlı ortaya çıkabileceğini belirterek ailelerin bu davranışı tek başına değerlendirmemesi gerektiğini söyledi. Uzmanlara göre çocukluk çağında diş sıkma zaman zaman geçici görülebilir; ancak düzenli hale gelmesi veya başka belirtilerle birlikte ortaya çıkması durumunda bütüncül değerlendirme önem taşır.

Diş sıkma yalnızca dişlerle ilgili olmayabilir

Uyku sırasında diş sıkma ve diş gıcırdatma, tıp dilinde bruksizm olarak adlandırılır. Aileler bu durumu çoğunlukla gece duyulan gıcırdatma sesleriyle fark eder. Bazı çocuklarda ses çok belirgin olabilirken, bazılarında sabah çene ağrısı, baş ağrısı, diş hassasiyeti veya huzursuz uyku gibi belirtiler öne çıkabilir.

Çocuklarda bruksizm, büyüme ve gelişim döneminin geçici bir parçası olarak görülebilir. Ancak bazı durumlarda altta yatan farklı sorunların işareti de olabilir. Bu nedenle yalnızca dişlere odaklanmak yerine çocuğun uyku düzeni, genel sağlık durumu, beslenmesi, solunum alışkanlıkları ve günlük stres faktörleri birlikte ele alınmalıdır.

Dr. Fikret İşbilir, çocuklarda diş sıkmanın çoğu zaman ciddi bir hastalık anlamına gelmediğini; ancak uzun süre devam eden veya başka belirtilerle birlikte görülen durumlarda değerlendirme yapılması gerektiğini vurguluyor.

Parazit, reflü ve eksiklikler araştırılabilir

Çocuklarda diş sıkma davranışının bazı fiziksel nedenlerle ilişkili olabileceğini belirten İşbilir, bağırsak parazitleri, reflü ve bazı vitamin-mineral eksikliklerinin değerlendirme sürecinde akılda tutulması gerektiğini ifade ediyor.

İşbilir’e göre bağırsak parazitleri bazı çocuklarda uyku huzursuzluğu, ağızdan salya akması, makat kaşıntısı ve çene kasılmalarıyla birlikte görülebilir. Bu nedenle diş gıcırdatmaya bu belirtiler eşlik ediyorsa ailelerin çocuk doktoruna başvurması önerilir.

Çocukluk çağı reflüsü de bazı çocuklarda gece huzursuzluğu ve istemsiz çene hareketleriyle ilişkilendirilebilir. Mide asidinin oluşturduğu rahatsızlık, uyku kalitesini bozabilir ve çocuğun gece boyunca daha sık hareketlenmesine neden olabilir.

Magnezyum, kalsiyum ve B grubu vitaminlerle ilgili eksiklikler de kas fonksiyonları açısından önemlidir. Kaslarda seğirme, kasılma eğilimi veya huzursuzluk gibi belirtiler varsa hekim gerekli görürse laboratuvar testleri isteyebilir.

Solunum sorunları uyku kalitesini bozabilir

Diş sıkma davranışına horlama, ağız açık uyuma, sık uyanma veya huzursuz uyku eşlik ediyorsa üst solunum yolu problemleri de değerlendirilmelidir.

Geniz eti büyümesi, büyük bademcikler, alerjik rinit ve burun tıkanıklığı gibi durumlar çocuğun uyku sırasında rahat nefes almasını zorlaştırabilir. Uyku kalitesi bozulduğunda çocuk gece boyunca daha huzursuz uyuyabilir, sık pozisyon değiştirebilir ve diş sıkma davranışı daha belirgin hale gelebilir.

Bu belirtiler özellikle okul çağındaki çocuklarda gündüz yorgunluğu, dikkat dağınıklığı, huzursuzluk ve öğrenme güçlüğü gibi sorunlarla da kendini gösterebilir. Bu nedenle ailelerin yalnızca gece duydukları diş gıcırdatma sesine değil, çocuğun gündüz davranışlarına da dikkat etmesi gerekir.

Gerekli durumlarda çocuk sağlığı uzmanı, kulak burun boğaz uzmanı veya çocuk diş hekimi birlikte değerlendirme yapabilir.

Ekran süresi ve günlük stres etkili olabilir

Günümüzde çocukların ekran karşısında geçirdiği sürenin artması, uyku düzenini ve uyku kalitesini etkileyebiliyor. Özellikle yatmadan hemen önce tablet, telefon, televizyon veya bilgisayar kullanımı çocukların zihinsel olarak uyarılmış halde uykuya geçmesine neden olabilir.

Yoğun ekran maruziyeti, düzensiz uyku saatleri ve gün içinde fazla uyarana maruz kalmak bazı çocuklarda gece huzursuzluğunu artırabilir. Bu durum diş sıkma davranışını tetikleyen faktörlerden biri olabilir.

Okul yaşamı, sınav kaygısı, arkadaş ilişkileri, aile içi değişiklikler, taşınma, kardeş doğumu veya sosyal çevre değişiklikleri de çocuklarda stres kaynağı olabilir. Çocuklar streslerini her zaman sözle ifade edemeyebilir. Bazı çocuklarda bu gerginlik uyku sorunları, karın ağrısı, tırnak yeme, içe kapanma, öfke patlamaları veya diş sıkma gibi bedensel ve davranışsal belirtilerle ortaya çıkabilir.

Bu nedenle ailelerin çocuğun yalnızca diş sıkma davranışına değil, genel ruh haline ve günlük yaşamındaki değişikliklere de dikkat etmesi önemlidir.

Hangi belirtilerde uzmana başvurulmalı?

Diş sıkma bazı çocuklarda dönemsel ve geçici olabilir. Ancak davranışın sıklaşması, düzenli hale gelmesi veya başka belirtilerle birlikte görülmesi durumunda uzman değerlendirmesi gerekir.

Özellikle diş gıcırdatma seslerinin sık ve düzenli şekilde duyulması, sabah çene veya baş ağrısıyla uyanma, dişlerde aşınma, hassasiyet veya kırılma, horlama ve ağız açık uyuma gibi belirtiler dikkatle izlenmelidir.

Gün içinde yorgunluk, dikkat dağınıklığı, derslere odaklanmada güçlük, huzursuzluk, sık uyanma, uykuya dalmada zorluk veya sabah dinlenmemiş kalkma da uyku kalitesinin bozulduğunu gösterebilir.

Bu belirtiler varsa ailelerin çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanına başvurması önerilir. Gerekli görüldüğünde çocuk diş hekimi, kulak burun boğaz uzmanı, çocuk psikoloğu veya ilgili branşlardan destek alınabilir.

Değerlendirme bütüncül yapılmalı

Çocuklarda diş sıkmanın tek bir nedeni olmayabilir. Bu nedenle değerlendirme sürecinde çocuğun büyüme-gelişme özellikleri, uyku düzeni, beslenmesi, üst solunum yolu bulguları, stres kaynakları ve ağız-diş sağlığı birlikte ele alınmalıdır.

Hekim gerekli gördüğünde laboratuvar testleri, dışkı incelemesi, vitamin-mineral değerlendirmesi veya reflüye yönelik araştırmalar isteyebilir. Horlama, ağız açık uyuma ve sık uyanma gibi belirtiler varsa kulak burun boğaz değerlendirmesi gündeme gelebilir. Dişlerde aşınma veya hassasiyet varsa çocuk diş hekimi kontrolü önemlidir.

Bazı çocuklarda yalnızca uyku hijyeninin düzenlenmesi, ekran süresinin azaltılması, yatmadan önce sakinleşme rutini oluşturulması ve günlük stres kaynaklarının azaltılması belirgin fayda sağlayabilir.

Aileler çocuğu bu davranış nedeniyle suçlamamalı veya korkutmamalıdır. Diş sıkma çoğu zaman çocuğun bilinçli yaptığı bir davranış değildir. Daha doğru yaklaşım, belirtileri takip etmek, çocuğun uyku ve duygu düzenini gözlemlemek ve gerektiğinde uzman desteği almaktır.

Bu haber bilgilendirme amacı taşır; çocuklarda uzun süren diş sıkma, diş gıcırdatma, çene ağrısı, baş ağrısı, horlama, ağız açık uyuma, dikkat dağınıklığı veya uyku kalitesi bozukluğu varsa tanı ve tedavi için hekime başvurulmalıdır.

www.iyipsikolog.com