Aldatılan kadın ne yapmalı? İlk adımlar ve güveni yeniden kurma süreci

Bilge Türk | İyi Psikolog

ANKARA, TÜRKİYE — Aldatıldığını öğrenen bir kadın; şok, öfke, yoğun üzüntü, kendini suçlama ve ilişkinin geleceği konusunda kararsızlık yaşayabilir, ancak bu dönemde hemen kesin bir karar vermek zorunda değildir.

Sadakatsizliğin öğrenilmesi yalnızca ilişkiye değil, kişinin güven duygusuna ve kendisine ilişkin algısına da zarar verebilir. İyileşmenin ilk adımı “Kalmalı mıyım, ayrılmalı mıyım?” sorusuna hızla yanıt vermek değil; güvenlik, sağlık ve duygusal ihtiyaçları değerlendirmektir.

İlk günlerde yaşanan tepkiler anlaşılabilir

Aldatılmanın öğrenilmesinden sonra ağlama, öfke, uyuyamama, iştah değişikliği, aynı soruları tekrar tekrar düşünme ve olayın ayrıntılarını öğrenme isteği görülebilir. Bazı kişiler kendilerini diğer kişiyle kıyaslayabilir veya “Bende ne eksikti?” diye düşünebilir.

Sadakatsizlik, ilişkide sorunlar bulunup bulunmadığından bağımsız olarak aldatılan kişinin sorumluluğu değildir. İlişkinin iletişim sorunları iki tarafın ortak konusu olabilir; ancak aldatma davranışının sorumluluğu, bu seçimi yapan kişiye aittir.

Amerikan Psikoloji Birliğinde yayımlanan çalışmalar, aldatılmanın öğrenilmesinin yoğun kayıp ve ihanet duygularıyla birlikte depresif belirtiler ve travma benzeri tepkiler doğurabileceğini belirtiyor.  Bu tepkilerin görülmesi kişinin güçsüz olduğu anlamına gelmez.

İlk saatlerde veya günlerde geri dönüşü zor kararlar vermek yerine, mümkünse güvenilir bir yakından destek almak ve sakinleşmek için zaman tanımak yararlı olabilir. Bununla birlikte şiddet, tehdit veya baskı söz konusuysa beklemek yerine güvenliğin sağlanması öncelik kazanır.

Önce güvenlik ve cinsel sağlık değerlendirilmeli

Aldatma ortaya çıktıktan sonra partnerin tehdit etmesi, fiziksel şiddete başvurması, ekonomik kaynakları kontrol etmesi veya çocukları kullanarak baskı kurması durumunda konu yalnızca bir ilişki anlaşmazlığı değildir. Böyle bir ortamda ortak yüzleşme ya da çift terapisi güvenli olmayabilir.

Dünya Sağlık Örgütü, şiddet riski bulunan kadınların güvenebilecekleri bir kişiyi, gerektiğinde gidebilecekleri yeri, kimlik ve ilaçlar gibi temel ihtiyaçlarını önceden belirlemelerini öneriyor. Destek sürecinin kadının kararlarına saygılı, güvenliğini önceleyen ve yargılamayan bir yaklaşımla yürütülmesi gerekiyor. 

Cinsel sadakatsizlik ihtimali bulunuyorsa aile hekimi, kadın hastalıkları uzmanı veya ilgili bir sağlık kuruluşuyla görüşülerek cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara yönelik değerlendirme yapılabilir. Bu enfeksiyonların bir bölümü belirti vermeden ilerleyebildiği için hangi testlerin ve zamanlamanın uygun olduğuna sağlık profesyoneliyle birlikte karar verilmelidir. 

Sonuçlar ve riskler değerlendirilene kadar korunmasız cinsel ilişkiden kaçınmak da sağlık açısından düşünülebilecek önlemler arasındadır.

Hemen affetmek veya ayrılmak zorunda değilsiniz

Aile, arkadaşlar ve sosyal çevre iyi niyetle “Kesinlikle ayrıl” ya da “Yuvanı bozma” şeklinde baskı kurabilir. Ancak ilişkinin geleceğine ilişkin karar, aldatılan kişinin değerleri, güvenliği, ekonomik koşulları ve duygusal ihtiyaçları dikkate alınarak verilmelidir.

Karar vermeden önce şu sorular değerlendirilebilir:

• Aldatma sona erdi mi, yoksa halen devam ediyor mu?
• Partner açık ve tutarlı şekilde sorumluluk alıyor mu?
• Olayı küçümsüyor, gizliyor veya suçu karşı tarafa mı yüklüyor?
• Daha önce benzer ihlaller yaşandı mı?
• İlişkide şiddet, tehdit veya kontrol davranışları var mı?
• İlişki sürerse hangi sınırlar ve değişiklikler gerekli?
• Ayrılık düşüncesi güvenlik, çocuklar ve ekonomik koşullar açısından nasıl yönetilebilir?

Her ayrıntıyı tekrar tekrar sorgulamak bazen zihinsel yükü artırabilir. Ancak ilişkinin geleceğini etkileyen temel gerçekleri öğrenmek, kişinin bilinçli karar verebilmesi için gerekli olabilir.

İlişki sürdürülecekse güven nasıl onarılır?

Güvenin yeniden kurulabilmesi için öncelikle üçüncü kişiyle ilişkinin sona ermesi, aldatmanın inkâr edilmemesi ve sorumluluğun açık biçimde üstlenilmesi gerekir. “Sen beni ilgisiz bıraktığın için oldu” gibi açıklamalar sorumluluk almak anlamına gelmez.

İlişkiyi sürdürmek isteyen çiftlerde iyileşme şu adımlarla desteklenebilir:

• Aldatan tarafın davranışını küçümsemeden kabul etmesi
• Sorulara dürüst, tutarlı ve savunmacı olmayan yanıtlar verilmesi
• Karşılıklı kabul edilen sınırların açık biçimde belirlenmesi
• Geçici şeffaflığın kontrol ve sürekli gözetlemeye dönüştürülmemesi
• Güvenin yalnızca sözlerle değil, davranışlarla yeniden kazanılması
• İlişkide daha önce bulunan sorunların ihaneti haklı göstermeden ele alınması

Özür başlangıç olabilir; fakat tek başına güveni geri getirmez. Güven, verilen sözlerin zaman içinde tutulması ve aynı ihlalin tekrarlanmamasıyla gelişir. Affetmek de ilişkiye devam etmekle aynı şey değildir.

İlişkiyi bitirmek de geçerli bir karardır

Aldatılan kadın ilişkiyi sürdürmek istemediğinde başarısız olmuş sayılmaz. Ayrılık kararı, kişinin sınırlarını ve ruhsal sağlığını koruma yolu olabilir. Bu süreçte ilişkinin kaybının yanında ortak gelecek planlarının, sosyal çevrenin ve alışılmış yaşam düzeninin kaybı için de yas tutulabilir.

Çocukların bulunduğu ilişkilerde çocukları taraf seçmeye zorlamamak, haber taşıyıcısı olarak kullanmamak ve yetişkinlere ait ayrıntılardan korumak önemlidir. Ayrılığın hukuki veya ekonomik sonuçları bulunuyorsa ilgili alanlarda uzman desteği alınabilir.

İhanet eden kişinin pişman olması veya aldatmaya yol açan kişisel etkenleri anlaması, davranışın tekrarlanmayacağını kendiliğinden garanti etmez. Kalıcı değişim; sorumluluk alma, sınırları kabul etme ve davranış değişikliğini sürdürme gerektirir.

Psikolojik destek karar vermeyi kolaylaştırabilir

Psikoloğun görevi kişiye “kal” ya da “ayrıl” demek değildir. Psikolojik destek; yoğun duyguların düzenlenmesine, kişinin kendisini suçlamadan yaşananları değerlendirmesine ve kendi değerleriyle uyumlu bir karar vermesine yardımcı olabilir.

İlişkiyi sürdürmek isteyen ve aralarında şiddet bulunmayan çiftler için çift terapisi düşünülebilir. Araştırmalar bazı yapılandırılmış terapi yaklaşımlarının kaygı ve ilişkiyle ilgili belirtilerde iyileşme sağlayabileceğini, ancak her çiftte ilişkinin devamını veya güvenin tamamen geri gelmesini garanti etmediğini gösteriyor. 

Yoğun umutsuzluk, günlük işlevlerde belirgin bozulma, uzun süren uykusuzluk veya kendine zarar verme düşünceleri geliştiğinde profesyonel destek geciktirilmemelidir. İyileşme; ilişki devam etse de bitse de kişinin kendi güvenini, sınırlarını ve yaşam düzenini yeniden kurmasıyla mümkündür.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel psikolojik, tıbbi veya hukuki değerlendirmenin yerini tutmaz.

İyiPsikolog.com