Empati mi, Kontrol Mü? Yardım Etmenin İnceliklerini Yeniden Düşünmek

İYİ PSİKOLOG / TÜRKİYE

İyi niyetle başlar ama sınırı aşar: Kontrol kılığına bürünen yardımseverlik

Klinik Psikolog ve ISST Onaylı Şema Terapisti Gamze Dönmez Yürük, son paylaşımıyla insan ilişkilerinde sıkça karşılaşılan ama çoğu zaman fark edilmeyen bir ikilemi gündeme getiriyor: Empati ile kontrol arasındaki o ince çizgi.

Günümüzde “yardım etmek” sıklıkla bir erdem gibi görülse de, bu davranışın ardında çoğu zaman kişinin kendi kaygılarını yönetme arzusu ya da karşısındakinin alanını işgal etme eğilimi yatabiliyor. Dönmez Yürük’ün altını çizdiği gibi, birinin duygularına eşlik etmekle, onu kendi doğrularımıza çekiştirmek arasında ciddi bir fark var.

Empati pasiftir, kontrol ise aktif bir müdahaledir

Empati, karşınızdaki kişinin ne hissettiğini anlamaya ve onunla o duyguda kalmaya yönelik içsel bir çabadır. Sessizliği, yargısızlığı ve alan tanımayı içerir. Ancak kontrol etme dürtüsü, daha çok kişinin huzursuz olduğu o duygusal alanı şekillendirme ihtiyacından doğar. “Senin yerinde olsam böyle yapardım” gibi ifadeler, niyet ne kadar iyi olursa olsun, karşı tarafın ihtiyaçlarını gölgede bırakabilir.

Gamze Dönmez Yürük, “Gerçekten empati mi kuruyorum, yoksa onun duygularına tahammül edemediğim için yönlendirmeye mi çalışıyorum?” sorusunu hayatımıza dahil etmemiz gerektiğini vurguluyor. Bu, özellikle psikolojik sağlamlık, farkındalık ve sağlıklı ilişki dinamikleri açısından derin bir içgörü sunuyor.

Yardımseverlik adı altında gelen psikolojik sınır ihlalleri

Bireyler çoğu zaman “yardım etmeyi” kendi kaygılarından kaçış yolu olarak kullanabiliyor. Özellikle sevdiklerimizin duygusal acı çekmesine dayanamamak, onları hemen “toparlama” çabasına girmemize neden oluyor. Ancak bu yaklaşım, empati değil, düzen kurma isteğiyle açıklanabilir.

Dönmez Yürük’ün ifadesiyle, “En şefkatli görünen davranışlar, aslında içten içe düzen kurmak, karmaşaya tahammül edememek ve her şeyin kontrol altında olması isteğinden doğar.” Gerçek destek ise bazen yalnızca sessiz bir eşlik ediştir. Karşıdakine duygusunu yaşaması için alan tanımak, iyileşmenin ilk adımı olabilir.

Terapi odasından gündelik hayata: İlişkilerde alan tanımayı öğrenmek

Bu yaklaşım yalnızca terapistlere ya da psikolojik danışmanlara değil, her bireye sesleniyor. Ebeveynlikten arkadaşlığa, romantik ilişkilerden iş ilişkilerine kadar her bağlamda, karşımızdakinin ihtiyaçlarını, bizim “doğrularımız” yerine merkeze koymak; uzun vadede daha güçlü, daha saygılı bağlar kurulmasını sağlar.

Gamze Dönmez Yürük’ün profesyonel deneyimi ve terapötik bilgisiyle şekillenen bu paylaşımı, okuyucuyu kendi ilişkilerini sorgulamaya ve daha bilinçli bağlar kurmaya davet ediyor.

www.iyipsikolog.com