10 Mayıs Psikologlar Günü’nde Türk Psikologlar Derneği’nden “Yasal Boşluk” Uyarısı

İYİ PSİKOLOG / TÜRKİYE

“Ruh sağlığı hizmetleri şeffaf ve denetlenebilir değil, halk sağlığı tehdit altında”

Türk Psikologlar Derneği (TPD), 10 Mayıs Psikologlar Günü’nde yaptığı açıklamada, Türkiye'de ruh sağlığı alanında süregelen yasal boşluklara dikkat çekerek halk sağlığının ciddi tehdit altında olduğunu vurguladı. Dernek, psikologlara özel bir meslek yasasının hâlâ bulunmamasının, hizmetlerin denetlenebilirliğini ve güvenilirliğini tehlikeye attığını belirtti.

TPD Başkanı Prof. Dr. Gökhan Malkoç, “Psikologların görev ve yetki alanlarını belirleyen, etik sınırları çizen bir yasal düzenleme olmadan hem meslek mensupları hem de danışanlar büyük bir risk altındadır” dedi. BBC Türkçe’ye konuşan Malkoç, mevcut durumun hasta hakları açısından da ciddi sorunlara yol açtığını ifade etti.

On binlerce kişi yetkisiz şekilde psikolojik destek veriyor

TPD’nin en çarpıcı uyarılarından biri, ruh sağlığı alanında yetkisiz kişilerin faaliyet göstermesiyle ilgili oldu. Prof. Malkoç, herhangi bir eğitim almadan kendini “psikolog” olarak tanıtan kişilerin toplum sağlığına zarar verdiğini söyledi: “Bir iki kitap okuyarak kendini uzman ilan edenlerin verdiği hizmetlerin bilimsel ve etik temeli yok. Bu aldatıcı uygulamaların mağduru halkımız oluyor.”

Türkiye’de yaklaşık 150 bine yakın psikoloji mezunu olduğunu ifade eden Malkoç, psikolojik destek hizmeti sunan profesyonellere dair resmi bir envanterin bulunmamasının da önemli bir sorun olduğuna değindi.

“Sağlık Bakanlığı sadece 30 psikolog kadrosu açtı”

TPD Başkanı, ülkedeki psikolojik destek ihtiyacının aciliyetine dikkat çekerken devletin bu ihtiyacı karşılamada yetersiz kaldığını söyledi. 2025 yılı içinde Sağlık Bakanlığı tarafından açıklanan 15 binin üzerinde yeni sağlık personeli kadrosu arasında sadece 30 psikolog yer alması, dernek tarafından “ciddiyetsizlik” olarak değerlendirildi.

Deprem, yangın, kadın cinayetleri, çocuk istismarı ve madde bağımlılığı gibi travmatik olayların yaygınlığı göz önüne alındığında, psikologlara düşen sorumluluğun giderek arttığını belirten Malkoç, “6 Şubat depremleri sonrası tamamen gönüllülükle bölgede görev yapan psikologlarımız, 26 binden fazla mağdura destek sundu. Bu çabanın kurumsal desteğe ihtiyacı var” dedi.

Yasal düzenleme eksikliği hasta haklarını tehdit ediyor

TPD’ye göre, Türkiye’deki mevcut mevzuat yalnızca “klinik psikolog” tanımını tanıyor. Oysa gelişim, adli, spor, bağımlılık, çevre gibi birçok alt alanda uzmanlık kazanmış psikologlar, kendi alanlarında hizmet sunmakta zorlanıyor. TPD, bu profesyonellerin serbest çalışma hakkına kavuşması gerektiğini savunuyor.

Malkoç, Sağlık Bakanlığı ile temasların sürdüğünü, ancak şu anki düzenlemelerin binlerce deneyimli psikoloğun hizmet sunma hakkını kısıtladığını ifade etti: “Lisans mezunu psikologların kendi yetkinlikleri çerçevesinde bağımsız çalışabilmesi gerekiyor. Yeni yönetmelik bu hakkı engelliyor.”

Üniversitelerde kontenjan çok, eğitim kalitesi düşük

TPD ayrıca psikoloji bölümlerinin hızla artan kontenjanlarına ve akademik kadro yetersizliğine de dikkat çekti. Türkiye’de 166 psikoloji bölümünün bulunduğu, her yıl yaklaşık 13 bin mezun verildiği belirtilirken, bu mezunların kaliteli yüksek lisans eğitimi alabilecekleri alanların sınırlı olduğu vurgulandı.

Devlet üniversitelerindeki akademik kadro açığının nitelikli eğitimi imkânsız hale getirdiği, pek çok öğrencinin özel üniversitelere yönelmek zorunda kaldığı ifade edildi.

TPD’den halk sağlığını korumaya yönelik talepler

Türk Psikologlar Derneği’nin yasal talepleri ise şu başlıklarda özetleniyor:

• Psikologlar için meslek yasası çıkarılmalı, etik sınırlar ve görev tanımları netleştirilmeli

• Klinik psikolog tanımı dışındaki uzmanlara serbest çalışma hakkı tanınmalı

• Psikologların meslek odası kurması ve öz denetimini yapmasının önü açılmalı

• Alanında deneyimli psikologlar için istisnai ruhsatlandırma süreçleri başlatılmalı

• Tezsiz yüksek lisans programları yaygınlaştırılmalı, lisans mezunlarının yetkinlikleri tanınmalı

• Psikolojinin tüm alt dalları yasal çerçeveye alınmalı, uzmanlık alanlarına özel görev tanımları oluşturulmalı

www.iyipsikolog.com