Hurmanın faydaları ve gebelikte tüketimi: Porsiyon kontrolü önemli

Bilge Türk | İyi Psikolog

İSTANBUL, TÜRKİYE — Hurma, ultra işlenmiş atıştırmalıklara alternatif olarak ilgi görürken uzmanlar, besleyici özelliklerine rağmen doğal şeker içeriği nedeniyle porsiyon kontrolünün ihmal edilmemesi gerektiğini belirtiyor.

Üsküdar Üniversitesi Rektör Danışmanı ve Moleküler Biyoloji ve Genetik Öğretim Üyesi Prof. Dr. Muhsin Konuk, 21 Temmuz Abur Cubur Günü dolayısıyla yaptığı değerlendirmede hurmanın lif, doğal şeker, mineral ve bitkisel bileşikler içerdiğini söyledi. Konuk, hurmanın sağlıklı beslenmenin bir parçası olabileceğini ancak “mucizevi besin” olarak görülmemesi gerektiğini vurguladı.

“Hurma, rafine şekere karşı güçlü bir alternatif ancak porsiyon kontrolü şart.”

Doğal atıştırmalık tercihlerinde hurma öne çıkıyor

Hurma; glukoz ve fruktoz gibi doğal şekerlerin yanı sıra lif, potasyum, magnezyum ve farklı fenolik bileşikler içeriyor. Besin değerleri hurmanın çeşidine, yetiştiği bölgeye, olgunluk düzeyine ve işlenme biçimine göre değişebiliyor.

Prof. Dr. Konuk, katkı maddesi içeren ultra işlenmiş ürünler yerine bütün hâliyle tüketilen hurmanın daha besleyici bir seçenek olabileceğini belirtti. Hurmanın ceviz, badem veya yoğurt gibi protein ve yağ içeren besinlerle birlikte tüketilmesi, daha dengeli bir ara öğün oluşturulmasına yardımcı olabilir.

Ancak “doğal” olması, hurmanın sınırsız tüketilebileceği anlamına gelmiyor. Kurutulmuş bir meyve olması nedeniyle küçük hacimde yoğun miktarda karbonhidrat ve kalori içerebiliyor.

Besleyici ancak doğal şeker içeriği yüksek

Konuk, yaklaşık üç orta boy hurmanın bir porsiyon örneği olarak değerlendirilebileceğini söyledi. Bununla birlikte hurmanın büyüklüğü ve çeşidi farklılık gösterdiği için herkes açısından geçerli tek bir adet sınırı bulunmuyor.

Hurmanın glisemik indeksi de çeşidine, olgunlaşma durumuna ve tüketilen miktara göre değişiyor. Çalışmalar, kontrollü tüketimin tip 2 diyabetli bireylerde kan şekeri kontrolünü mutlaka bozmadığını gösterse de mevcut araştırmaların örneklem ve süre açısından sınırlılıkları bulunuyor.

Bu nedenle diyabet, insülin direnci veya gebelik şekeri bulunan kişilerin porsiyonu kendi beslenme planlarına göre belirlemesi gerekiyor. Hurma özü ve hurma şurubu ise bütün meyveyle aynı şekilde değerlendirilmemeli; ezme ve şurup biçimleri daha kolay ve yüksek miktarda tüketilebiliyor.

Rafine şekere alternatif olabilir ama şekersiz değildir

Hurma püresi, kek ve tatlı tariflerinde beyaz şekerin bir bölümünün yerine kullanılabiliyor. Bu değişiklik tarife lif, mineral ve bitkisel bileşikler eklese de ürünün toplam şeker ve enerji miktarını otomatik olarak düşük hâle getirmiyor.

Konuk, hurmanın rafine şekere göre besin değeri daha yüksek bir alternatif olabileceğini ancak miktarın yine kontrol edilmesi gerektiğini ifade etti. Özellikle hurma şurubu veya özü kullanılırken “doğal tatlandırıcı” ifadesinin sınırsız tüketim algısı oluşturmaması önem taşıyor.

Spor öncesinde hurma tüketimi de hızlı kullanılabilen karbonhidrat sağlayabilir. Ancak performans üzerindeki etkisi kişinin yaptığı egzersize, toplam beslenmesine ve porsiyona bağlı. Hurmanın tek başına performansı “zirveye çıkaracağı” veya kas onarımını doğrudan hızlandıracağı yönünde kesin bir sonuç bulunmuyor.

Hastalıklardan koruduğu iddialarında temkinli olunmalı

Hurmada fenolik asitler, flavonoidler ve başka antioksidan bileşikler bulunuyor. Laboratuvar ve hayvan çalışmalarında bu maddelere ilişkin antioksidan, iltihap karşıtı ve metabolik etkiler bildirilmiş durumda.

Bununla birlikte hurmanın kanser, Alzheimer veya başka kronik hastalıkları önlediğini söylemek için yeterli insan çalışması bulunmuyor. Güncel bilimsel değerlendirmeler, hurmaya atfedilen birçok biyolojik etkinin laboratuvar verilerine dayandığını ve insanlardaki klinik kanıtların henüz sınırlı kaldığını belirtiyor.

Hurma, dengeli beslenmedeki meyve seçeneklerinden biri olabilir; ancak hastalıkları önleyen veya tedavi eden bağımsız bir ürün olarak sunulmamalı.

Gebeliğin son haftalarında doğumu destekleyebilir mi?

Prof. Dr. Konuk, gebeliğin son döneminde hurma tüketiminin rahim ağzının olgunlaşmasını ve doğum sürecini destekleyebileceğini belirtti. Üsküdar Üniversitesinin açıklamasında hurmanın oksitosin benzeri mekanizmalarla etkili olabileceği ifade edildi.

Klinik araştırmalar bazı olumlu sonuçlara işaret ediyor. Sistematik derlemelerde gebeliğin son döneminde hurma tüketen kadınlarda rahim ağzı açıklığı ve Bishop skorunun daha yüksek olabileceği, doğumun aktif evresinin kısalabileceği veya suni sancı ihtiyacının azalabileceği bildirildi.

Ancak 2023 tarihli kapsamlı bir inceleme, çalışmaların çoğunda yanlılık riskinin yüksek olduğunu, genel kanıt kalitesinin yeterli olmadığını ve güvenlilik verilerinin sınırlı biçimde kaydedildiğini ortaya koydu. Araştırmacılar, hurmanın doğumu kolaylaştırdığı ve güvenli olduğu yönünde güçlü bir öneride bulunabilmek için daha nitelikli çalışmalara ihtiyaç olduğunu vurguladı.

Bu nedenle gebelerin, özellikle gebelik şekeri, erken doğum riski, çoğul gebelik veya başka bir tıbbi sorunu varsa, doğum sürecini etkilemek amacıyla düzenli hurma tüketmeye başlamadan önce kadın doğum uzmanına danışması gerekiyor.

Dini vurgu tıbbi kanıtın yerine geçmiyor

Prof. Dr. Konuk, Meryem Suresi’nin 25. ayetinde Hz. Meryem’e doğum sırasında hurma yemesinin tavsiye edilmesini de hatırlattı. Bu anlatım, hurmanın İslam kültüründeki tarihsel ve manevi önemini gösteriyor.

Ancak bir besinin kutsal metinlerde yer alması ile klinik tedavi önerisi aynı şey değil. Gebelik ve doğumla ilgili kararların annenin sağlık durumu, gebeliğin seyri ve hekim değerlendirmesi doğrultusunda alınması gerekiyor.

Sonuç olarak hurma; lif, karbonhidrat, mineraller ve bitkisel bileşikler sağlayan besleyici bir meyve. Rafine şeker içeren atıştırmalıkların yerine kontrollü miktarda tercih edilebilir. Buna karşılık yüksek doğal şeker içeriği, porsiyonun önemini koruyor; gebelik ve kronik hastalıklarla ilgili iddiaların ise mevcut bilimsel kanıtların sınırları içinde değerlendirilmesi gerekiyor.

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; doktor veya diyetisyen değerlendirmesinin yerine geçmez.

İyiPsikolog.com