Tatil kalbi sendromu: Çarpıntı ve göğüs ağrısında acil uyarı

Bilge Türk | İyi Psikolog

İSTANBUL, TÜRKİYE — Tatil dönemlerinde aşırı alkol tüketimi, uykusuzluk, stres, susuzluk ve ağır öğünler kalbin elektriksel dengesini etkileyerek daha önce kalp hastalığı bulunmayan kişilerde bile ritim bozukluğunu tetikleyebiliyor.

Anadolu Sağlık Ataşehir Tıp Merkezi Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Nevrez Koylan, ani başlayan ve uzun süren çarpıntının yanı sıra göğüs ağrısı, bayılma, şiddetli nefes darlığı veya soğuk terleme yaşanması durumunda sağlık kuruluşuna başvurmanın geciktirilmemesi gerektiğini söyledi. Koylan, Anadolu Sağlık Ataşehir Tıp Merkezi’nde kardiyoloji uzmanı olarak görev yapıyor.

Tıbbi literatürde “tatil kalbi sendromu” kavramı, özellikle kısa sürede aşırı alkol tüketiminin ardından gelişen akut kalp ritmi bozukluklarını tanımlıyor. Uykusuzluk, yoğun stres, susuzluk ve elektrolit dengesindeki değişiklikler de tatil dönemlerinde ritim bozukluğuna yatkınlığı artırabiliyor.

En sık görülen ritim bozukluğu atriyal fibrilasyon

Tatil kalbi sendromunda en sık karşılaşılan ritim bozukluğu, kalbin üst odacıklarının düzensiz ve hızlı elektriksel faaliyet gösterdiği atriyal fibrilasyon olarak biliniyor.

Atriyal fibrilasyon sırasında kalp atışları düzensizleşebiliyor ve bazı kişiler kalbinin göğsünde titrediğini, hızlı attığını veya teklediğini hissedebiliyor. Halsizlik, baş dönmesi, nefes darlığı, egzersiz kapasitesinde azalma ve terleme de görülebilen belirtiler arasında bulunuyor.

Sendrom çoğu kez tatil, hafta sonu veya kutlama dönemlerinde kısa sürede yüksek miktarda alkol tüketilmesiyle ilişkilendiriliyor. Ancak önceden belirgin bir kalp hastalığı bulunmayan genç ve sağlıklı kişilerde de ortaya çıkabiliyor. Bazı ataklar kendiliğinden sona erse de atriyal fibrilasyonun inme ve kalp yetersizliği gibi ciddi sonuçlarla ilişkili olabilmesi nedeniyle belirtilerin küçümsenmemesi gerekiyor.

Uykusuzluk, stres ve susuzluk riski artırabilir

Prof. Dr. Koylan, tatil dönemlerinde uyku saatlerinin değişmesi, geç saatlere kadar süren programlar, yoğun fiziksel aktivite ve yetersiz su tüketiminin kalbin elektriksel dengesini zorlayabileceğini belirtti.

Uykusuzluk ve stres, vücudun stres hormonlarına verdiği yanıtı artırırken sıcak havada susuz kalmak elektrolit dengesini etkileyebiliyor. Buna kısa sürede aşırı alkol tüketimi, ağır yemekler veya yüksek miktarda enerji içeceği eklenmesi çarpıntı ve ritim bozukluğu olasılığını artırabiliyor.

Normal miktarda kahve tüketiminin atriyal fibrilasyonu artırdığına ilişkin güçlü bir kanıt bulunmuyor. Buna karşılık çok yüksek doz kafein ve yoğun kafein içeren enerji içecekleriyle bağlantılı ritim bozukluğu vakaları bildirilmiş durumda. Bu nedenle özellikle daha önce çarpıntı yaşamış kişilerin aşırı kafein ve enerji içeceği tüketiminden kaçınması öneriliyor.

Soğuk terleme ve göğüs ağrısı alarm işareti

Tatil kalbi sendromunda ani başlayan çarpıntı, düzensiz veya hızlı kalp atışı, nefes darlığı, baş dönmesi, halsizlik ve göğüste rahatsızlık hissi görülebiliyor.

Bazı yakınmalar kısa sürede düzelebiliyor. Ancak belirtilerin kendiliğinden geçmesini beklemek her zaman güvenli olmayabilir. Özellikle aşağıdaki durumlarda acil tıbbi değerlendirme gerekiyor:

• Göğüste ağrı, baskı veya sıkışma
• Bayılma veya bayılacak gibi olma
• Şiddetli nefes darlığı
• Soğuk terleme ve belirgin güçsüzlük
• Dakikalar boyunca geçmeyen hızlı ve düzensiz çarpıntı
• Konuşma bozukluğu, yüzde kayma veya kol ve bacakta ani güç kaybı

Amerikan Kalp Derneği, göğüs ağrısı veya baskının kalp krizi belirtisi olabileceğini ve acil yardım çağrısının geciktirilmemesi gerektiğini vurguluyor. Atriyal fibrilasyonu bulunan kişilerde ani nörolojik belirtiler ise inme açısından değerlendirilmelidir.

Tanıda EKG ve ritim kaydı kullanılıyor

Tanı sürecinde belirtilerin ne zaman başladığı ve öncesinde aşırı alkol, uykusuzluk, stres, susuzluk, yoğun egzersiz veya enerji içeceği tüketimi bulunup bulunmadığı sorgulanıyor.

Ritim bozukluğunun türünü belirlemek için öncelikle elektrokardiyografi, yani EKG çekiliyor. Atak muayene sırasında sona ermişse 24–48 saatlik Holter kaydı veya daha uzun süreli ritim takip cihazları kullanılabiliyor.

Kan testleriyle elektrolit düzeyleri, tiroit fonksiyonları ve gerektiğinde kalp kası hasarını gösteren değerler incelenebiliyor. Ekokardiyografi ise kalbin kapaklarını, odacıklarını ve pompalama işlevini değerlendirmek amacıyla uygulanabiliyor. Tatil kalbi sendromu tanısında ritim bozukluğu ile geçici tetikleyici arasındaki zaman ilişkisi önem taşıyor.

Atak sona erse bile bunun ilk atriyal fibrilasyon belirtisi olup olmadığının belirlenmesi gerekiyor. Alkolle ilişkili atakların önemli bölümü kendiliğinden düzelebilse de sonraki aylarda tekrar görülebiliyor.

Tatil boyunca kalp ritmini koruyan önlemler

Prof. Dr. Koylan, tatil kalbi sendromunun çoğu zaman yaşam tarzına ilişkin basit önlemlerle önlenebileceğini belirtti. Kalp ritmini korumak için şu noktalara dikkat edilmesi öneriliyor:

1. Aşırı alkol tüketiminden ve kısa sürede çok miktarda içmekten kaçının.
2. Sıcak havalarda susamayı beklemeden düzenli su için.
3. Uyku düzenini mümkün olduğunca koruyun.
4. Enerji içeceklerini ve aşırı kafein tüketimini sınırlayın.
5. Ağır ve yağlı öğünler yerine dengeli, ölçülü öğünler tercih edin.
6. Çok sıcak saatlerde yoğun fiziksel aktiviteden kaçının.
7. Kalp hastalığı için verilen ilaçları tatilde de düzenli kullanın.
8. Daha önce ritim bozukluğu yaşadıysanız tetikleyicilerinizi takip edin.

Güncel atriyal fibrilasyon kılavuzları da aşırı alkol kullanımından kaçınılmasını, özellikle tek seferde yoğun alkol tüketiminin önlenmesini ve sağlıklı uyku ile kalp dostu yaşam alışkanlıklarının sürdürülmesini öneriyor.

Belirtiler geçti diye kontrolü ertelemeyin

Çarpıntının kısa süre sonra sona ermesi, altta önemli bir sorun bulunmadığını kesin olarak göstermiyor. İlk kez düzensiz kalp atışı yaşayanların, özellikle yakınmalar tekrarlıyorsa kardiyoloji değerlendirmesinden geçmesi önem taşıyor.

Yüksek tansiyon, diyabet, fazla kilo, uyku apnesi, tiroit hastalığı veya mevcut kalp rahatsızlığı bulunanlarda atriyal fibrilasyon riski daha yüksek olabiliyor. Bu kişilerin tatil sırasında ilaç düzenini bozmaması ve belirtileri ihmal etmemesi gerekiyor.

Tatil kalbi sendromunun yalnızca yaşlıları veya kalp hastalarını ilgilendiren bir sorun olmadığına dikkat çeken uzmanlar, ani ve açıklanamayan çarpıntının özellikle göğüs ağrısı, bayılma ya da nefes darlığıyla birlikte görülmesi hâlinde hızlı hareket edilmesi gerektiğini belirtiyor.

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; doktor muayenesinin, tanının veya kişiye özel tedavinin yerine geçmez.

İyiPsikolog.com