İlişkilerde ‘dadı’ rolü kadınları yalnızlığa sürüklüyor!

İYİ PSİKOLOG / İSTANBUL

Bazı çift dinamiklerinde kadının partnerine ebeveynlik etmesi – gündelik dilde “erkek dadılığı” – görünmez bir güç dengesizliği yaratıyor. Uzmanlar, bu kalıbın kısa vadede “kontrol” ve “işe yararlık” hissi verse de zamanla tükenmişlik, yalnızlık ve romantik çekimde azalma gibi sonuçlara yol açtığını vurguluyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi’nden Uzman Klinik Psikolog Özgenur Taşkın, “Bazı erkekler için bu ilişki modeli, gelişimsel olarak geçemedikleri bir çocukluk evresinin devamı gibidir; ilişkide duygusal olarak regüle edilmek, yönlendirilmek ve taşınmak isterler.” diyor.

‘Dadı’ rolünün kökeni: Çocukluk şemaları ve karşılanmamış ihtiyaçlar

Bağlanma kuramı perspektifinden bakıldığında, partnerine ebeveynlik eden kadınların önemli kısmı çocuklukta ebeveynleşmiş çocuk rolünü üstlenmiş ya da duygusal ihtiyaçları yeterince karşılanmamış oluyor. Taşkın, bu geçmiş deneyimlerin yetişkinlikte “onarma” motivasyonuyla benzer rolleri tekrar üretmeye zemin hazırladığını belirtiyor. Böyle bir denklemde kadın, ilişkide düzenleyici, toparlayıcı ve yönlendirici figüre dönüşürken, erkek ise duygusal sorumluluğu daha az üstlenen konuma kayabiliyor.

Psikolojik bedel: Romantik çekim kaybı, tükenmişlik ve yalnızlık

İlişkide sürekli duygusal yükü taşıyan taraf olmak, başlangıçta kontrol duygusunu artırsa da orta–uzun vadede yorgunluk, değersizlik ve tükenmişlik hissini besliyor. “Birine ebeveynlik yaptığınızda ona yönelik romantik ya da erotik çekimi sürdürmek giderek zorlaşır.” diyen Taşkın, bu dinamiğin kadınları ilişkide yalnızlık duygusuna sürükleyebildiğini ekliyor. Erkek tarafında ise aşırı bakım görme, öz-yeterlilikte zayıflık ve duygusal sorumluluktan kaçınma, gelişimsel ilerlemeyi engelleyebiliyor.

Kültürel zemin: Fedakâr kadın, ayrıcalıklı erkek kalıbı

Toplulukçu kültürlerde kadınlara “idare eden, fedakâr, toparlayan” rollerin erken yaşta atfedilmesi; erkek çocukların ise sorumluluk yerine hak vurgusuyla büyütülmesi, bu kalıbın yetişkin ilişkilerine taşınmasını kolaylaştırıyor. Bu nedenle “dadı” rolü yalnızca bireysel bir mesele değil, kültürel öğrenmeler ve cinsiyet rolleri ile de beslenen sistemik bir örüntü.

Kırmızı bayraklar: Hangi işaretlerde durup düşünmeli?

• Çoğu sorumluluğu (finans, ev, planlama, duygusal bakım) tek başınıza üstleniyorsanız,

• Partneriniz sınırlarınıza ve yorgunluk sinyallerinize duyarsız kalıyorsa,

• Sorunlar hep “sakinleştirici–toparlayıcı” rolü size devrediyorsa,

  
  

• Zamanla romantik çekim ve cinsel istek belirgin şekilde azaldıysa,

• “Bir partner mi arıyorum, yoksa bir çocuğu mu büyütüyorum?” sorusu zihninizde beliriyorsa,
  ilişkide rol dengesizliği söz konusu olabilir.

Dengeye dönüş: Sınırlar, sözleşmeler ve ortak sorumluluk

Sağlıklı ilişki, iki yetişkinin birbirini desteklediği ama taşımadığı bir dengeye dayanır. Uzman Klinik Psikolog Özgenur Taşkın, şu adımları öneriyor:

• Farkındalık ve adlandırma: Dinamiği açıkça tanımlayın; “Sıklıkla ebeveynlik rolüne geçtiğimi fark ediyorum” gibi “ben dili” kullanın.

• Sınır koyma: Zaman, emek ve duygusal yük için sınırlar belirleyin; “Şu konuda tek başıma sorumluluk alamam.”

• Görünür iş bölümü: Finans, ev işleri, duygusal bakım ve sosyal planlama için yazılı ve ölçülebilir paylaşım planı yapın.

• Yetişkin–yetişkin iletişimi: Talep–müzakere–geri bildirim döngüsünü kurun; duygusal regülasyonun ortak beceri olduğunu vurgulayın.

• Profesyonel destek: Çift terapisi veya bireysel terapi ile bağlanma örüntülerini, sınır koyma ve öz-yeterlilik becerilerini güçlendirin.

Unutmayın: Sevgi seçimseldir; bakım emeği iki yönlüdür

Sevgi, yakınlık ve şefkat sürdürülebilir olduğunda besler. Ancak bakım emeği tek tarafa yüklendiğinde ilişki ebeveyn–çocuk eksenine kayar, romantik alan daralır. Sağlıklı bir bağ, iki yetişkinin alan tanıdığı, sorumluluk paylaştığı ve birbirini büyüttüğü zeminde filizlenir.

www.iyipsikolog.com